ความสัมพันธ์แบบ Enmeshment: เมื่อความผูกพันกลายเป็นพันธนาการที่ทำให้คุณไม่เป็นอิสระ

หลายคนอาจจะรู้สึกว่าตัวเองผูกพันกับพ่อแม่มากเป็นพิเศษ หรือบางทีรู้สึกว่าทำไมเราถึงแยกตัวออกมาเป็นอิสระได้ยากจัง เวลาจะทำอะไรที่เป็นของตัวเอง ก็กลัวว่าพ่อแม่จะไม่สบายใจหรือไม่พอใจ จริง ๆ แล้วอาการแบบนี้ มันมีคำเรียกว่า ความสัมพันธ์แบบ Enmeshment ครับ

มันคือภาวะที่ความสัมพันธ์ระหว่างพ่อแม่กับลูกขาด ‘ขอบเขต’ ที่ชัดเจน จนบางครั้งดูเผิน ๆ เหมือนเป็นความรักความผูกพันที่แน่นแฟ้น แต่ลึก ๆ แล้วกลับกลายเป็นการบั่นทอนไม่ให้ลูกได้เติบโตหรือมีชีวิตเป็นของตัวเองอย่างเต็มที่เลย

เข้าใจความสัมพันธ์แบบ Enmeshment: เมื่อความรักไม่ใช่แค่รัก

จริง ๆ แล้วความสัมพันธ์แบบ Enmeshment มันอาจจะดูเป็นเรื่องที่ซับซ้อนและน่าสับสนมาก หลายคนอาจคิดว่านี่คือความรักที่ยิ่งใหญ่ระหว่างพ่อแม่กับลูก แต่ในความเป็นจริงแล้วสำหรับ ‘ลูก’ ที่อยู่ในความสัมพันธ์แบบนี้ มันกลับรู้สึกเหมือนเป็น ‘ภาระ’ ที่ต้องเป็นในแบบที่พ่อแม่ต้องการ

พูดง่ายๆ คือลูกถูกคาดหวังให้เป็น ‘คนพิเศษ’ ของพ่อแม่ตลอดไป แม้จะเติบโตเป็นผู้ใหญ่แล้ว ก็ยังต้องอยู่เพื่อคอยดูแลความรู้สึกหรือความต้องการทางอารมณ์ของพ่อแม่อยู่เสมอ ทำให้ลูกไม่สามารถออกไปสร้างชีวิตของตัวเองได้อย่างเต็มที่ เหมือนหน้าที่นี้มันไม่มีวันสิ้นสุด

ต่างจาก ‘ภาวะรังว่างเปล่า’ (Empty Nest Syndrome) ที่พ่อแม่แค่รู้สึกเหงาเมื่อลูกโตและแยกบ้านไปอยู่เอง ซึ่งเป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นในทุกครอบครัว แต่ความสัมพันธ์แบบ Enmeshment นั้นหนักกว่า เพราะมันคือการที่พ่อแม่พึ่งพิงทางอารมณ์กับลูกมากเกินไป จนไม่ส่งเสริมหรือแม้แต่ไม่อนุญาตให้ลูกไปสร้างชีวิตของตัวเองอย่างแท้จริง

สัญญาณว่าคุณอาจติดอยู่ในความสัมพันธ์แบบ Enmeshment

ถ้าคุณกำลังอ่านแล้วรู้สึกว่ามันคุ้น ๆ กับชีวิตตัวเอง ลองมาดูสัญญาณเหล่านี้กันว่าคุณอาจอยู่ในความสัมพันธ์แบบ Enmeshment หรือเปล่า

• รู้สึกผิดเมื่ออยากมีชีวิตส่วนตัว: แค่คิดจะออกไปใช้ชีวิตเอง ตัดสินใจเรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ ด้วยตัวเอง หรือแม้กระทั่งอยากมีพื้นที่ส่วนตัว ก็รู้สึกผิดหรือรู้สึกไม่ซื่อสัตย์ต่อพ่อแม่
• ตัดสินใจอะไรเองไม่ค่อยได้: อาจจะรู้สึกว่าตัวเองไม่กล้าตัดสินใจเรื่องสำคัญ ๆ ในชีวิต หรือแม้แต่เรื่องเล็ก ๆ น้อย ๆ ก็ต้องปรึกษาหรือขอความเห็นจากพ่อแม่เสมอ
• ความสัมพันธ์กับคนอื่นถูกบั่นทอน: ความใกล้ชิดกับพ่อแม่มากเกินไป อาจทำให้ยากต่อการสร้างความสัมพันธ์ที่ลึกซึ้งกับเพื่อนหรือคนรักคนอื่น เพราะพื้นที่ของคุณถูกเติมเต็มด้วยความสัมพันธ์กับพ่อแม่แล้ว
• รู้สึกว่าหน้าที่ไม่มีวันจบ: คุณอาจรู้สึกว่าตัวเองมี ‘หน้าที่’ ที่ต้องคอยอยู่เคียงข้างพ่อแม่ไปตลอดชีวิต คอยเป็นคนเดียวที่เข้าใจความรู้สึกของท่าน และไม่มีวันเป็นอิสระจากบทบาทนี้ได้
• พ่อแม่พึ่งพาทางอารมณ์มากเกินไป: สังเกตว่าพ่อแม่โทรหาบ่อยครั้ง ต้องการให้คุณเป็นคนรับฟังเรื่องราวต่าง ๆ อยู่เสมอ หรือบอกว่า ‘มีแค่ลูกเท่านั้นที่เข้าใจแม่’

4 ขั้นตอนสู่การสร้างขอบเขตและอิสรภาพในความสัมพันธ์แบบ Enmeshment

การจะก้าวออกจากความสัมพันธ์แบบ Enmeshment นั้นไม่ใช่เรื่องง่ายเลยครับ แต่ก็เป็นสิ่งสำคัญต่อการเติบโตและสุขภาพจิตของคุณเอง นี่คือ 4 ขั้นตอนที่คุณสามารถเริ่มต้นได้

• ตระหนักรู้ถึงปัญหา (Awareness): นี่คือจุดเริ่มต้นที่สำคัญที่สุด คือการที่คุณเริ่มมองเห็นและทำความเข้าใจว่าความสัมพันธ์แบบนี้มันเป็นอย่างไร และมันส่งผลกระทบต่อชีวิตคุณอย่างไร อาจจะต้องยอมรับว่าสิ่งที่คุณเคยคิดว่าเป็น ‘ความรัก’ ที่ลึกซึ้ง อาจกลายเป็น ‘ภาระ’ ที่คุณแบกรับอยู่ การตระหนักรู้นี้อาจทำให้คุณรู้สึกผิดหรือรู้สึกไม่ซื่อสัตย์ในช่วงแรก แต่การตั้งคำถามคือสิ่งสำคัญ
• เข้าใจถึงผลกระทบต่อตัวเอง (Realization of Impact): ลองพิจารณาดูว่าความสัมพันธ์แบบนี้ได้ขัดขวางการเติบโตในฐานะปัจเจกบุคคลของคุณอย่างไรบ้าง ทำให้คุณตัดสินใจเองยากขึ้นไหม หรือมันเข้าไปแทนที่การสร้างความสัมพันธ์ที่ใกล้ชิดกับเพื่อนหรือคนรักคนอื่นไปแล้วหรือเปล่า
• ค่อย ๆ สร้างขอบเขตและแยกตัว (Slow Disentanglement): เริ่มต้นทีละเล็กทีละน้อย คุณอาจตัดสินใจที่จะไม่รวมพ่อแม่ในทุกกิจกรรม หรือลดการเล่าเรื่องส่วนตัวบางอย่างที่ต้องการความเป็นส่วนตัวมากขึ้นไปพร้อม ๆ กับการเริ่มสร้างความสัมพันธ์ใหม่ ๆ กับคนอื่น เพื่อเป็นระบบสนับสนุนทางอารมณ์ให้กับตัวคุณเอง
• ปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ (Seek Professional Help): ถ้าคุณรู้สึกว่ามันยากเกินกว่าจะจัดการเองได้ หรือพบว่าตัวเองก็มีภาวะพึ่งพาพ่อแม่ด้วยเช่นกัน การปรึกษาจิตแพทย์หรือนักบำบัดมืออาชีพสามารถช่วยให้คุณมองเห็นภาพรวมของปัญหา และหาวิธีจัดการกับมันได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้นครับ

มุมมองจากเรา: อิสระที่มาพร้อมความเข้าใจในความสัมพันธ์

จริง ๆ แล้วเรื่องความสัมพันธ์ในครอบครัว โดยเฉพาะระหว่างพ่อแม่ลูก มันเป็นอะไรที่ละเอียดอ่อนมากครับ การพูดถึง ความสัมพันธ์แบบ Enmeshment อาจทำให้หลายคนรู้สึกไม่สบายใจ แต่เรามองว่ามันคือจุดเริ่มต้นของการทำความเข้าใจตัวเองและครอบครัว เพื่อให้เราสามารถเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีขอบเขตส่วนตัวที่ชัดเจน การสร้างขอบเขตไม่ได้หมายถึงการทอดทิ้งหรือเลิกรัก แต่เป็นการปรับความสัมพันธ์ให้เป็นไปในทิศทางที่ดีต่อสุขภาพจิตของทุกฝ่าย การที่เราเป็นอิสระและเป็นตัวของตัวเองได้ ก็จะทำให้เราสามารถรักและดูแลคนในครอบครัวได้อย่างมีคุณภาพมากขึ้นไปพร้อม ๆ กันครับ

ที่มา: psychologytoday.com

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

• สัญญาณไฟรถยนต์ ใช้อย่างไรให้ถูกต้อง และปลอดภัย
• โดนเตารีดนาบ ต้องทำอย่างไร? ปฐมพยาบาลให้ถูกวิธี ลดโอกาสเกิดรอยแผลเป็น
• แจกฟรี 12 เทมเพลตการ์ดแต่งงาน ลายดอกไม้-ใบไม้ แก้ไขเองได้ เลือกโทนสีได้ตามธีมงาน
• รวม 10 ฟอนต์ภาษาไทยสวย ๆ มีให้เลือกหลายสไตล์ พร้อมลิงก์ดาวน์โหลด