จริง ๆ แล้วเรื่องของไมโครพลาสติกนี่หลายคนคงได้ยินมาเยอะแล้วว่ามันอยู่ในทะเล ในอากาศ หรือแม้แต่ในอาหารและน้ำที่เรากินทุกวัน แต่เชื่อไหมครับว่ามันไม่ได้อยู่แค่ภายนอกเท่านั้นนะ งานวิจัยใหม่ๆ เริ่มชี้ให้เห็นว่า เจ้าอนุภาคจิ๋วพวกนี้มันเข้าไปอยู่ในร่างกายเรา และที่น่าตกใจคือมันอาจกำลังส่งผลกระทบโดยตรงต่อสุขภาพทางเพศของผู้ชายด้วยนี่สิครับ
เรื่องนี้เป็นประเด็นที่นักวิจัยทั่วโลกกำลังให้ความสนใจอย่างมาก เพราะมันเกี่ยวกับสุขภาพของเราในชีวิตประจำวันเลย เรามาดูกันดีกว่าว่าเจ้าไมโครพลาสติกพวกนี้มันทำอะไรกับร่างกายผู้ชายเราบ้าง
ไมโครพลาสติกคืออะไรและแทรกซึมเข้าร่างกายเราได้อย่างไร?
พูดง่ายๆ เลย ไมโครพลาสติกก็คือชิ้นส่วนพลาสติกเล็กจิ๋ว ขนาดเล็กกว่า 5 มิลลิเมตร บางชิ้นเล็กกว่านั้นมาก จนแทบมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า มันมาจากพวกขวดพลาสติก บรรจุภัณฑ์อาหาร หรือข้าวของเครื่องใช้สารพัดอย่างที่เราใช้กันทุกวัน แม้แต่เสื้อผ้าของเราก็เป็นแหล่งกำเนิดได้นะ
เราสูดดมมันเข้าไป กลืนกินไปกับอาหารและน้ำ หรือแม้แต่ผิวหนังก็สามารถดูดซึมได้ พอเข้าไปในร่างกายแล้วมันไม่ได้แค่ผ่านไปเฉยๆ นะครับ มีการศึกษาพบว่าไมโครพลาสติกสะสมอยู่ในอวัยวะต่างๆ ของมนุษย์ รวมถึงอัณฑะด้วย ที่สำคัญคือ มีงานวิจัยในปี 2024 ที่พบไมโครพลาสติกในอัณฑะของมนุษย์ที่ตรวจสอบทุกตัวอย่าง 100% เลย ซึ่งอัณฑะนี่แหละครับคือโรงงานผลิตฮอร์โมนเพศชายอย่างเทสโทสเตอโรน
สารพัดวิธีที่ไมโครพลาสติกทำร้ายฮอร์โมนเพศชายและสมรรถภาพทางเพศ
เมื่อเจ้าไมโครพลาสติกเข้าไปอยู่ในอัณฑะ มันจะไปรบกวนการทำงานของเซลล์ Leydig ซึ่งเป็นเซลล์ที่ทำหน้าที่ผลิตเทสโทสเตอโรน โดยมันรบกวนได้หลายทางเลยครับ:
- ลดการผลิตฮอร์โมนเพศชาย: งานวิจัยในปี 2022 พบว่าหนูที่ได้รับไมโครพลาสติกติดต่อกัน 6 เดือน มีระดับเทสโทสเตอโรนลดลง
- กระตุ้นภาวะเครียดออกซิเดชัน: ไมโครพลาสติกสร้างอนุมูลอิสระที่เป็นอันตราย ซึ่งไปทำลายไมโทคอนเดรีย หรือแหล่งผลิตพลังงานของเซลล์ งานวิจัยปี 2024 พบว่าการได้รับไมโครพลาสติกเรื้อรังลดเทสโทสเตอโรนโดยการทำลายไมโทคอนเดรียและทำให้เซลล์ Leydig ตาย
- เร่งอายุเซลล์: แม้แต่ไมโครพลาสติกที่อ้างว่าเป็น “ย่อยสลายได้ทางชีวภาพ” ก็ยังอันตรายนะ มีงานวิจัยที่เพิ่งเผยแพร่เมื่อเดือนที่แล้วพบว่ามันทำให้ระดับเทสโทสเตอโรนในหนูลดลง พร้อมกับทำให้เซลล์ Leydig แก่ก่อนวัย
- เป็นพาหะสารเคมีอันตราย: ไมโครพลาสติกมักมีสารเคมีรบกวนต่อมไร้ท่อ (EDCs) อย่าง BPA และ Phthalates เคลือบอยู่ หรือเป็นส่วนประกอบอยู่แล้ว งานวิจัยล่าสุดชี้ว่าไมโครพลาสติกทำหน้าที่เป็นพาหะของ EDCs และการได้รับทั้งสองอย่างพร้อมกันจะเพิ่มความเป็นพิษต่อระบบสืบพันธุ์มากขึ้น
แล้วมันเชื่อมโยงกับเรื่องของอารมณ์ทางเพศและการแข็งตัวได้อย่างไรน่ะหรือครับ? คำตอบสั้นๆ คือ “ใช่” ครับ เมื่อระดับเทสโทสเตอโรนลดลง ความต้องการทางเพศของผู้ชายก็มักจะลดลงตามไปด้วย แถมยังกระทบต่อความรู้สึกและอารมณ์ในชีวิตประจำวันด้วยนะ
นอกจากนี้ การแข็งตัวของอวัยวะเพศก็ขึ้นอยู่กับหลอดเลือดที่แข็งแรงและการไหลเวียนเลือดที่ดี ซึ่งไมโครพลาสติกก็ไปทำลายผนังด้านในของหลอดเลือด และขัดขวางการผลิตไนตริกออกไซด์ ซึ่งเป็นโมเลกุลที่ช่วยให้หลอดเลือดขยายตัว ลองคิดดูสิครับ ไม่มีไนตริกออกไซด์ ก็ไม่มีการแข็งตัว ซึ่งเป็นกลไกเดียวกับที่ยาอย่างไวอากราออกฤทธิ์เลยนะ
- ลดความต้องการทางเพศ: เทสโทสเตอโรนเป็นแรงขับเคลื่อนหลักของความต้องการทางเพศชาย เมื่อฮอร์โมนลดลง ความต้องการก็ลดลงตาม
- ทำลายหลอดเลือด: การแข็งตัวต้องอาศัยหลอดเลือดที่แข็งแรง ไมโครพลาสติกทำลายผนังหลอดเลือดและขัดขวางการผลิตไนตริกออกไซด์ ซึ่งจำเป็นต่อการขยายตัวของหลอดเลือด
- ทำให้เกิดการอักเสบ: ไมโครพลาสติกทำให้เกิดการอักเสบเรื้อรังระดับต่ำในบริเวณที่มันสะสม มีงานวิจัยพบว่ามันทำให้เกิดการอักเสบและเซลล์ตายในระบบสืบพันธุ์เพศชาย ซึ่งการอักเสบเป็นปัจจัยเสี่ยงทั้งต่อภาวะเทสโทสเตอโรนต่ำและหย่อนสมรรถภาพทางเพศ
- ส่งผลต่อระบบโดปามีนในสมอง: เทสโทสเตอโรนยังมีผลต่อระบบโดปามีนในสมอง ซึ่งเป็นระบบรางวัลและแรงจูงใจที่นำไปสู่ความต้องการทางเพศ การลดลงของฮอร์โมนจะลดการส่งสัญญาณโดปามีน ทำให้ความต้องการทางเพศทั้งทางร่างกายและจิตใจลดลง
สถิติน่าตกใจ: จำนวนอสุจิทั่วโลกลดลงอย่างมีนัยสำคัญ
หลายคนอาจคิดว่าเรื่องพวกนี้ยังอยู่ในขั้นการวิจัยกับสัตว์ ซึ่งก็จริงครับ งานวิจัยส่วนใหญ่ยังทำในหนู และมักใช้ความเข้มข้นที่สูงกว่าที่เราเจอในชีวิตประจำวัน แต่สัญญาณที่ปรากฏก็เริ่มน่ากังวลขึ้นเรื่อยๆ ครับ เพราะไมโครพลาสติกถูกพบในอัณฑะของมนุษย์จริง และระดับเทสโทสเตอโรนในผู้ชายก็ลดลงมาหลายสิบปีแล้วด้วย
มีงานวิจัยในปี 2021 พบว่าระดับเทสโทสเตอโรนในวัยรุ่นและชายหนุ่มในสหรัฐฯ ลดลงอย่างต่อเนื่อง และงานวิจัยปี 2020 ก็ยืนยันแนวโน้มนี้ไปจนถึงช่วงปี 2010s ซึ่งการลดลงนี้ก็สอดคล้องกับช่วงเวลาที่การผลิตและมลพิษจากพลาสติกเพิ่มขึ้นอย่างเห็นได้ชัด
ไม่ได้จะบอกว่าพลาสติกเป็นต้นเหตุทั้งหมดนะครับ แต่เป็นปัจจัยที่น่ากังวลอย่างปฏิเสธไม่ได้เลยนะ
เรื่องของอสุจิก็เช่นกันครับ งานวิจัยจากจีนปี 2024 ตรวจพบไมโครพลาสติกในน้ำอสุจิและปัสสาวะของผู้ชาย และพบความเชื่อมโยงที่ชัดเจนกับคุณภาพของอสุจิที่ลดลง ส่วนงานวิจัยในสัตว์ก็แสดงให้เห็นว่าการได้รับไมโครพลาสติกเรื้อรังทำให้ระดับเทสโทสเตอโรนลดลง ทำลาย DNA ของอสุจิ และรบกวนสัญญาณฮอร์โมนที่จำเป็นต่อการผลิตอสุจิให้เป็นปกติ
และที่น่าตกใจยิ่งกว่าคือ จำนวนอสุจิทั่วโลกลดลงถึง 62% ระหว่างปี 1973 ถึง 2018 แน่นอนว่าไม่มีสาเหตุเดียวที่อธิบายเรื่องนี้ได้ทั้งหมด แต่ไทม์ไลน์ของการเพิ่มขึ้นของการผลิตพลาสติกนั้นมันดันสอดคล้องกับการลดลงของจำนวนอสุจิพอดีนี่สิครับ
แล้วเราจะลดความเสี่ยงจากไมโครพลาสติกได้อย่างไร?
จริง ๆ แล้วเราคงหลีกเลี่ยงไมโครพลาสติกได้ไม่หมดหรอกครับ แต่เราสามารถลดการสัมผัสได้นะ นี่คือสิ่งที่เราพอจะทำได้ในชีวิตประจำวัน:
- เลี่ยงการอุ่นอาหารในภาชนะพลาสติก: ความร้อนจะเร่งการชะล้างอนุภาคพลาสติกและสารเคมีออกมา
- กรองน้ำดื่ม: ใช้เครื่องกรองน้ำคุณภาพสูง (ระบบ Reverse Osmosis สามารถกำจัดไมโครพลาสติกได้)
- เลือกใช้ภาชนะอื่น: ลองหันมาใช้แก้ว สเตนเลส หรือเซรามิกแทนพลาสติกในการเก็บอาหารและเครื่องดื่ม
- ลดอาหารแปรรูป: อาหารที่ผ่านกระบวนการแปรรูปอย่างหนักและมีบรรจุภัณฑ์เยอะๆ มักมีไมโครพลาสติกมากกว่า
- เสริมภูมิคุ้มกันด้วยสารต้านอนุมูลอิสระ: ปรับเปลี่ยนอาหาร (เช่น กินผักหลากสี โอเมก้า-3) เพื่อช่วยต่อต้านภาวะเครียดออกซิเดชัน
- เปลี่ยนผลิตภัณฑ์ที่ใช้ในชีวิตประจำวัน: ลองเปลี่ยนผลิตภัณฑ์ที่มีส่วนผสมของพลาสติก เช่น แชมพู โลชั่น ยาสีฟัน แปรงผมพลาสติก หรือเขียงพลาสติก
ไมโครพลาสติกไม่ใช่แค่มลพิษ แต่คือภัยเงียบที่คุกคามเรา
ส่วนตัวแล้วผมมองว่าปัญหาไมโครพลาสติกมันไม่ใช่แค่เรื่องสิ่งแวดล้อมอีกต่อไปแล้วครับ แต่มันกลายเป็นปัญหาสุขภาพส่วนบุคคลที่มีผลกระทบจริงๆ ทั้งต่อสมดุลฮอร์โมน สุขภาพทางเพศ และระบบสืบพันธุ์ของเราเลยนะ แม้ว่างานวิจัยในมนุษย์ขนาดใหญ่ที่เชื่อมโยงโดยตรงจะยังไม่สมบูรณ์ แต่หลักฐานต่างๆ ก็เริ่มชัดเจนขึ้นเรื่อยๆ การเริ่มลงมือลดการสัมผัสตั้งแต่วันนี้จึงเป็นสิ่งที่เราทุกคนควรให้ความสำคัญ เพื่อสุขภาพที่ดีของตัวเราเองและคนที่เรารักครับ
ที่มา: psychologytoday.com
ข่าวที่เกี่ยวข้อง
- สัญญาณไฟรถยนต์ ใช้อย่างไรให้ถูกต้อง และปลอดภัย
- โดนเตารีดนาบ ต้องทำอย่างไร? ปฐมพยาบาลให้ถูกวิธี ลดโอกาสเกิดรอยแผลเป็น
- แจกฟรี 12 เทมเพลตการ์ดแต่งงาน ลายดอกไม้-ใบไม้ แก้ไขเองได้ เลือกโทนสีได้ตามธีมงาน
- รวม 10 ฟอนต์ภาษาไทยสวย ๆ มีให้เลือกหลายสไตล์ พร้อมลิงก์ดาวน์โหลด
ปัณณพัทธ์ โกษาแสง (Pannaphat Kosasaeng) | @krapalm นามปากกา “krapalm หนังสือซื้อแล้วอ่านด้วย”
ผู้ก่อตั้งและเจ้าของเว็บไซต์ digitalmore.co ผู้มีประสบการณ์คร่ำหวอดในวงการเขียนคอนเทนต์ (Content Creator) และการพัฒนาบล็อกมาอย่างยาวนานกว่า 20 ปี (ตั้งแต่ปี ค.ศ. 2007) โดยเริ่มต้นจากความหลงใหลในการค้นคว้าข่าวสารด้านไอทีตั้งแต่สมัยศึกษาระดับมหาวิทยาลัยชั้นปีที่ 2 ทำให้มีวิสัยทัศน์และเข้าถึงเทคโนโลยีใหม่ๆ ได้ก่อนใคร
ปัจจุบันประกอบอาชีพหลักในสายงานนักพัฒนาซอฟต์แวร์ (Programmer) ควบคู่ไปกับการเป็นนักอ่านตัวยงที่สะสมองค์ความรู้ผ่านการอ่านหนังสือมากกว่า 200 เล่มต่อปี มีความเชี่ยวชาญและวิสัยทัศน์ที่ครอบคลุมในหลากหลายแขนง ทั้งด้านเทคโนโลยี, ข่าวสารสมาร์ทโฟน, การตลาดดิจิทัล (SEO), การลงทุน, สุขภาพ, จิตวิทยา ไปจนถึงไลฟ์สไตล์และบันเทิง
ติดต่อประสานงานและลงโฆษณา: [email protected]