Skip to content

OLED Banding คืออะไร? ทำไมจอภาพสุดล้ำถึงมีเส้นแนวตั้งกวนใจ และแก้ยังไงได้บ้าง

OLED banding is worse than burn-in, and most TV shoppers have no idea it exists

จริง ๆ แล้วหลายคนอาจจะกำลังใช้งานทีวี OLED ที่ได้ชื่อว่าให้ภาพสวยงาม คอนทราสต์จัดเต็ม ดำสนิทแบบหาตัวจับยากอยู่ แต่สิ่งหนึ่งที่หลายคนอาจจะยังไม่รู้หรือไม่เคยสังเกต นั่นคือปัญหาที่เรียกว่า OLED Banding ครับ ปัญหาเล็ก ๆ ที่เกิดขึ้นได้กับจอ OLED หลายรุ่น หลายยี่ห้อ และถ้าใครเคยเจอแล้วล่ะก็ มันกวนใจพอสมควรเลยนะ

ตัวผมเองก็เจอกับปัญหานี้มาตั้งแต่ปี 2015 ตั้งแต่ซื้อจอ OLED เครื่องแรกมาใช้ แรก ๆ อาจจะแค่กังวลเรื่อง Burn-in แต่พอใช้ไปเรื่อย ๆ ปัญหา OLED Banding นี่แหละที่ตามหลอกหลอนหนักกว่า เพราะมันเป็นเส้น ๆ บาง ๆ ที่โผล่ขึ้นมาบนจอ พอเห็นแล้วมันเอาออกจากหัวไม่ได้เลย วันนี้เราจะมาเจาะลึกกันว่าไอ้เจ้า Banding นี่มันคืออะไร เกิดจากอะไร และเราพอจะมีวิธีแก้ไขหรือลดมันได้บ้างไหม

ปัญหา OLED Banding เกิดจากอะไร?

OLED Banding เป็นข้อบกพร่องของหน้าจอชนิดหนึ่งที่เกิดขึ้นในระหว่างกระบวนการผลิตครับ เพราะจอทีวีแต่ละเครื่อง ถึงแม้จะเป็นรุ่นเดียวกัน แต่ก็ไม่ได้ถูกสร้างขึ้นมาให้เหมือนกัน 100% ซะทีเดียว ด้วยความที่จอ OLED เป็นแบบ Self-emissive คือพิกเซลแต่ละจุดเปล่งแสงได้ด้วยตัวเอง ทำให้พิกเซลต่าง ๆ บนแผงอาจมีความสว่างไม่เท่ากัน และนี่แหละครับคือสาเหตุหลักของ Banding

ปัญหานี้ไม่ใช่แค่ยี่ห้อใดยี่ห้อหนึ่งนะ ผมเองก็เคยเจอและส่งคืนทีวี OLED มาแล้วทั้งของ LG, Philips, Samsung และ Sony เลยด้วย ซึ่ง OLED Banding มักจะปรากฏเป็นเส้นแนวตั้งบาง ๆ บนจอ OLED คล้าย ๆ กับ ‘Dirty Screen Effect’ (DSE) ที่เจอในจอ LCD แต่ DSE จะเป็นรอยด่าง ๆ ขณะที่ Banding เป็นเส้น

เมื่อไหร่ที่เราจะสังเกตเห็น Banding ได้ชัดที่สุด?

อาการ Banding มักจะสังเกตเห็นได้ง่ายที่สุดในฉากที่มืด โดยเฉพาะช่วงที่ความสว่างของหน้าจออยู่ประมาณ 5-10% เหนือสีดำสนิท นอกจากนี้ พื้นหลังที่เป็นสีเรียบ ๆ หรือการไล่ระดับสีที่ราบรื่น ก็จะทำให้เส้นแนวตั้งเหล่านี้เห็นชัดเจนขึ้นมาก โดยเฉพาะตอนที่กล้องแพนภาพช้า ๆ

  • เกมเมอร์ระวัง: ใครที่เล่นเกม Open-World อย่าง Red Dead Redemption 2 หรือ Shadow of the Colossus ที่มีฉากให้เราแพนกล้องมองท้องฟ้าสีครามกว้าง ๆ บ่อย ๆ จะสังเกตเห็น Banding ได้ง่ายเป็นพิเศษครับ
  • คอกีฬา: กีฬาสดบางประเภท โดยเฉพาะฮอกกี้น้ำแข็ง ที่มีพื้นหลังเป็นสีเรียบ ๆ ก็มักจะทำให้ Banding โผล่มาให้เห็นกวนใจได้เช่นกัน

พวกคนที่ชอบจอทีวีมากๆ อย่างผม เวลาไปคุยกันในฟอรัมแล้วพูดถึง ‘The panel lottery’ ก็คือเรื่องนี้แหละครับ คือจอ OLED บางเครื่องอาจจะมี Banding ที่แย่กว่าจอเครื่องอื่น ๆ ถึงแม้จะเป็นรุ่นเดียวกันก็ตาม ทำให้บางทีเราต้องลุ้นเอาตอนซื้อนั่นเอง

พอจะมีวิธีลดอาการ OLED Banding ได้ไหม?

จะบอกว่าแก้ได้ 100% ไหม? ตอบเลยว่าบางทีครับ คือไม่มีจอ OLED ขนาดใหญ่รุ่นไหนที่จะมีแผงหน้าจอที่ Uniform สมบูรณ์แบบไร้ที่ติหรอกนะ จากประสบการณ์ที่ผมเปลี่ยนจอ OLED มานับไม่ถ้วน ผมมีข้อแนะนำเล็กน้อย:

  • ให้เวลาทีวีได้ปรับตัว: อย่าเพิ่งตกใจถ้าแกะกล่องมาแล้วเจอ Banding ในช่วงแรก ๆ ครับ ลองเปิดใช้งานปกติไปสักประมาณ 100 ชั่วโมง จอ OLED มักจะใช้เวลาสักพักในการ ‘เข้าที่เข้าทาง’ หลังจากนั้นหน้าจอควรจะดูสม่ำเสมอขึ้น การไล่ระดับสีหรือพื้นที่มืดก็จะดูดีขึ้นกว่าตอนแรกมาก
  • ใช้ฟีเจอร์ Pixel/Panel Refresh Cycle: ฟีเจอร์นี้ไม่ได้มีไว้กัน Burn-in อย่างเดียว แต่มันช่วยลด Banding ได้ด้วยครับ ลองเปิดใช้งานเป็นประจำต่อเนื่องหลาย ๆ สัปดาห์ ในบางยี่ห้ออาจจะต้องเปิดด้วยตัวเอง แต่บางยี่ห้ออย่าง LG OLEDs ก็จะทำงานเองหลังจากเปิดต่อเนื่อง 4 ชั่วโมง และอยู่ในโหมดสแตนด์บาย ซึ่งใช้เวลาประมาณ 10 นาที การทำ Pixel Cleaning บ่อย ๆ ช่วยลด Banding ได้อย่างเห็นผลในระยะยาว

มุมมองจากเราต่อปัญหา OLED Banding

ส่วนตัวผมเองยังไม่เคยเจอจอ OLED ที่ไม่มีเส้น Banding เลยแม้แต่น้อยนะครับ แต่ก็ต้องยอมรับว่าเทคโนโลยี OLED พัฒนาขึ้นมาก ปัญหา Banding ก็ลดน้อยลงไปเยอะ อย่าง LG G3 OLED ปี 2023 ที่ผมใช้อยู่ตอนนี้ ก็มี Banding น้อยกว่า LG C1 OLED ปี 2021 ที่เคยใช้มาพอสมควรเลย สำหรับใครที่กำลังจะซื้อทีวี OLED หรือใช้อยู่แล้วเจออาการนี้ ก็อยากให้ลองให้เวลามันได้รันอินและใช้ฟีเจอร์ Pixel Refresh ดูนะครับ มันอาจจะไม่ได้หายไป 100% แต่ก็น่าจะช่วยให้มันกวนใจเราน้อยลง และทำให้ประสบการณ์การรับชมของเราดีขึ้นได้มากเลยทีเดียว

ที่มา: makeuseof.com

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

Tags: