คุณแม่หลังคลอดมี “ภาวะคิดวนหลังคลอด” คิดร้ายกับลูกเรื่องปกติที่รับมือได้

จริง ๆ แล้วเรื่องสุขภาพจิตของคุณแม่หลังคลอดเป็นประเด็นที่คนพูดถึงกันเยอะ แต่หลายคนอาจจะยังไม่รู้ว่ามีอีกภาวะหนึ่งที่สร้างความกังวลใจให้คุณแม่มาก ๆ นั่นคือ “ภาวะคิดวนหลังคลอด” หรือ Perinatal intrusive thoughts ซึ่งเป็นความคิดหรือภาพที่ไม่พึงประสงค์ที่โผล่ขึ้นมาในหัวเอง โดยที่เราไม่ได้ตั้งใจ จริง ๆ ไม่ได้มีเจตนาร้ายอะไรเลย แต่ก็น่ากลัวจนไม่กล้าบอกใคร ทำให้หลายคนต้องทนอยู่กับความทุกข์นี้อยู่เงียบ ๆ

ภาวะนี้ไม่ได้เพิ่งเกิดนะ ถ้าเล่าเรื่องคุณย่าที่เคยประสบกับความคิดน่ากลัวหลังคลอดคุณพ่อในยุค 1930s เราจะเห็นเลยว่ามันมีมานานแล้ว เพียงแต่สมัยก่อนเรื่องจิตเวชเป็นเรื่องที่ปิดบัง ไม่กล้าพูดถึงกัน พอไม่มีใครรู้ ก็เลยไม่มีใครเข้าใจ

ภาวะคิดวนหลังคลอด คืออะไร? ทำไมคุณแม่หลายคนถึงเจอ?

ความคิดวนเวียนเหล่านี้คือภาพหรือความคิดที่ผุดขึ้นมาในหัวแบบไม่ได้รับเชิญ มันอาจจะดูรุนแรง น่ากลัว หรือน่าตกใจมาก ๆ เช่น จู่ ๆ ก็คิดว่าจะทำร้ายลูก หรือภาพเกี่ยวกับการทำร้ายร่างกายเด็ก ซึ่งจริง ๆ แล้วคุณแม่ตั้งครรภ์และหลังคลอดประมาณ 1 ใน 10 คนเลยนะที่เจอกับเรื่องแบบนี้

บางคนอาจจะคิดว่ามันเป็นสัญญาณว่าเราเป็นแม่ที่ไม่ดี หรือกำลังจะเป็นบ้าหรือเปล่า? ซึ่งจริงๆ แล้วไม่ใช่เลยนะ ความคิดพวกนี้เกิดขึ้นได้เองและมันเป็นคนละเรื่องกับ ‘ภาวะจิตเภทหลังคลอด’ (Postpartum Psychosis) ซึ่งเป็นภาวะที่รุนแรงกว่า มีอาการหลอนหรือหลงผิด แต่ ภาวะคิดวนหลังคลอด เป็นแค่ความคิดที่เข้ามาเฉยๆ และที่สำคัญคือไม่ได้บ่งบอกว่าคุณแม่จะทำร้ายลูกจริง ๆ แต่อย่างใด

ความกังวลที่หลายคนเข้าใจผิด: คิดร้ายกับลูก ไม่ได้แปลว่าจะทำร้ายจริง

ส่วนใหญ่แล้ว ภาวะคิดวนหลังคลอด มักจะวนเวียนอยู่กับเรื่องลูกน้อย บางทีก็เป็นภาพอุบัติเหตุที่ไม่ตั้งใจ เช่น คิดว่าจะทำลูกหล่น หรือหัวกระแทก หรือบางครั้งก็เป็นภาพที่น่าตกใจกว่านั้น เช่น การจงใจทำร้ายลูกด้วยของมีคม หรือแม้แต่ความคิดเกี่ยวกับการทำร้ายทางเพศกับลูก ซึ่งเรื่องหลังนี้หลายคนอาจจะตกใจมาก แต่ผลวิจัยล่าสุดจาก Beck และทีมงานในปี 2026 ก็ได้ยืนยันแล้วว่าความคิดเหล่านี้ไม่ได้เพิ่มความเสี่ยงที่คุณแม่จะทำร้ายลูกจริง ๆ เลยนะ

จริงๆ แล้ว คุณแม่ที่มีความคิดวนเวียนแบบนี้มักจะระมัดระวังเป็นพิเศษเพื่อไม่ให้เกิดเหตุการณ์ไม่ดีขึ้นต่างหาก ดังนั้น ถ้าคุณแม่มีความคิดเหล่านี้ ขอให้รู้ไว้ว่านี่เป็นกลไกตามธรรมชาติอย่างหนึ่ง ไม่ได้หมายความว่าคุณเป็นคนไม่ดีหรือมีอันตรายต่อลูกเลย

หมอ พยาบาลก็ยังไม่รู้… แล้วคุณแม่จะรับมือยังไงดี?

ปัญหาใหญ่เลยก็คือบุคลากรทางการแพทย์หลายคนก็ยังไม่ค่อยรู้เรื่อง ภาวะคิดวนหลังคลอด หรือ Perinatal OCD (ภาวะย้ำคิดย้ำทำในคุณแม่ช่วงตั้งครรภ์และหลังคลอด) ทำให้เวลาคุณแม่ไปปรึกษา อาจเจอการตอบรับที่ทำให้รู้สึกแย่ลงไปอีก บางทีก็กังวลเกินเหตุ หรือตัดสินคุณแม่โดยไม่เข้าใจ

สิ่งที่สำคัญที่สุดสำหรับคุณแม่คือการได้รับข้อมูลที่ถูกต้องและการทำให้เรื่องนี้เป็นเรื่องปกติ (Normalizing) เหมือนกับการให้คำแนะนำเรื่องวิตามินช่วงตั้งครรภ์นั่นแหละ บุคลากรทางการแพทย์ควรจะพูดกับคุณแม่ว่า “คุณแม่บางคนอาจจะเจอความคิดแปลกๆ หรือความคิดรุนแรงที่เข้ามาในหัวเองนะคะ โดยเฉพาะช่วงหลังคลอด ซึ่งความคิดเหล่านี้อาจจะเกี่ยวกับการทำร้ายลูกทั้งทางร่างกายและทางเพศ การมีความคิดพวกนี้อาจจะน่ากลัวก็จริง แต่ไม่ได้แปลว่าจะทำร้ายลูกจริง ๆ นะคะ นี่เป็นเรื่องปกติที่เกิดขึ้นได้ ถ้าคุณแม่เจอเรื่องแบบนี้ ขอให้บอกเราได้เลย เราพร้อมจะช่วยค่ะ”

การสื่อสารแบบนี้จะช่วยลดความรู้สึกผิดและความอับอายของคุณแม่ได้เยอะเลยล่ะค่ะ และถ้าคุณแม่รู้สึกว่ารับมือไม่ไหวจริง ๆ การขอความช่วยเหลือจากผู้เชี่ยวชาญก็เป็นสิ่งจำเป็นมาก ๆ เลยนะ

ภาวะคิดวนหลังคลอด… เมื่อความกลัวไม่ใช่จุดจบ

เรามองว่าเรื่อง ภาวะคิดวนหลังคลอด เนี่ยเป็นเรื่องที่ต้องให้ความสำคัญและพูดถึงกันให้มากกว่านี้ในสังคมไทยนะ คุณแม่หลังคลอดหลายคนต้องเผชิญกับความท้าทายมากมายอยู่แล้ว ไม่ควรจะต้องมาแบกรับความรู้สึกผิดและความอับอายจากความคิดที่ตัวเองไม่ได้อยากให้เกิดด้วยซ้ำไป การทำความเข้าใจว่าสิ่งนี้เป็นเรื่องปกติและรักษาได้ จะช่วยให้คุณแม่กล้าเปิดใจและขอความช่วยเหลือได้เร็วขึ้น ซึ่งจะส่งผลดีต่อสุขภาพจิตของคุณแม่และคนในครอบครัวในระยะยาว เพราะฉะนั้น ถ้าใครกำลังเจออยู่ อย่าเก็บไว้คนเดียวนะ หาคนคุยด้วย หรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ มันช่วยได้จริง ๆ ค่ะ

ที่มา: psychologytoday.com

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

• สัญญาณไฟรถยนต์ ใช้อย่างไรให้ถูกต้อง และปลอดภัย
• โดนเตารีดนาบ ต้องทำอย่างไร? ปฐมพยาบาลให้ถูกวิธี ลดโอกาสเกิดรอยแผลเป็น
• แจกฟรี 12 เทมเพลตการ์ดแต่งงาน ลายดอกไม้-ใบไม้ แก้ไขเองได้ เลือกโทนสีได้ตามธีมงาน
• รวม 10 ฟอนต์ภาษาไทยสวย ๆ มีให้เลือกหลายสไตล์ พร้อมลิงก์ดาวน์โหลด