เปิดผลวิจัยสุดทึ่ง! จิตวิทยาอันดับในที่ทำงานมีผลต่อ ‘ความพยายาม’ อย่างไร?

บ่อยครั้งที่เราคิดว่าการจัดอันดับพนักงานหรือทีมงานในองค์กร ไม่ว่าจะเป็นการจัดอันดับผลงาน หรือแม้แต่การจัดลำดับการแข่งขันสนุกๆ จะช่วยกระตุ้นให้ทุกคนพยายามมากขึ้น ทว่าผลวิจัยล่าสุดกลับเผยให้เห็นถึงรูปแบบที่น่าสนใจและคาดไม่ถึงเกี่ยวกับ จิตวิทยาอันดับ ที่ส่งผลต่อระดับความพยายามของผู้คน โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบริบทของที่ทำงาน หรือแม้แต่การแข่งขันในชีวิตประจำวัน สิ่งที่เราเคยเชื่ออาจไม่ใช่ทั้งหมด เพราะผลลัพธ์ไม่ได้เป็นเส้นตรง แต่กลับเป็นรูปตัว U ที่มีจุดหักมุมอย่างไม่น่าเชื่อ

เมื่อ ‘อันดับ’ ไม่ได้หมายถึงแค่ตัวเลข: รูปแบบ U-Shape ของความพยายาม

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ใน Management Science ได้เปิดเผยว่า แรงจูงใจและความพยายามไม่ได้เพิ่มขึ้นตามลำดับขั้นที่สูงขึ้นเสมอไป แต่กลับแสดงรูปแบบที่เรียกว่า “U-shaped pattern” ซึ่งหมายความว่าทั้งผู้ที่อยู่ในอันดับสูงสุดและผู้ที่อยู่ในอันดับต่ำสุดต่างก็แสดงความพยายามเพิ่มขึ้น ในขณะที่กลุ่มคนที่อยู่ตรงกลางกลับลดความพยายามลงอย่างน่าประหลาดใจ นี่คือปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นโดยไม่มีแรงจูงใจทางการเงินเข้ามาเกี่ยวข้อง แต่เป็นผลจากปัจจัยทางจิตวิทยาล้วนๆ

ลองจินตนาการถึงระบบการประเมินผลงานที่นิยมใช้ในหลายองค์กรใหญ่ๆ เช่น GE หรือบริษัทเทคโนโลยีและที่ปรึกษาต่างๆ ที่มีการจัดเรียงพนักงานจากอันดับสูงสุดไปต่ำสุด ผู้ที่อยู่ใกล้จุดสูงสุดจะรู้ว่าความผิดพลาดเพียงเล็กน้อยอาจทำให้พวกเขาพลาดโบนัสหรือการเลื่อนตำแหน่ง ขณะที่ผู้ที่อยู่จุดต่ำสุดก็ตระหนักดีว่าตำแหน่งของพวกเขากำลังเสี่ยง ส่วนคนที่อยู่ตรงกลางล่ะ? พวกเขามักจะ “ประคองตัวไปเรื่อยๆ” ซึ่งรูปแบบนี้ไม่ได้จำกัดอยู่แค่ในโลกธุรกิจเท่านั้น แต่ยังรวมถึงนักกีฬาโอลิมปิก หรือแม้แต่นักเรียนที่พยายามรักษาเกรดสูงสุด หรือดิ้นรนเพื่อไม่ให้ถูกพักการเรียน

เบื้องหลังตัวเลข: งานวิจัยเผยอะไรบ้าง?

งานวิจัยนี้ถูกออกแบบมาเพื่อแยกแยะผลกระทบของอันดับที่มีต่อความพยายามโดยเฉพาะ โดยผู้เข้าร่วมการทดลองต้องเลือกที่จะทำงานหนักแค่ไหน และจะได้รับแจ้งอันดับของตนเองหลังจากแต่ละรอบ สิ่งสำคัญคือค่าตอบแทนนั้นคงที่และไม่ขึ้นอยู่กับผลงาน ซึ่งหมายความว่าไม่มีแรงจูงใจทางการเงินที่จะกระตุ้นให้เพิ่มความพยายาม และผลลัพธ์ที่ได้นั้นน่าทึ่งมาก:

• กลุ่มอันดับที่ 1: ผู้ที่ได้รับแจ้งว่าอยู่อันดับสูงสุด เพิ่มความพยายามขึ้น 21% เมื่อเทียบกับค่าเฉลี่ย
• กลุ่มอันดับสุดท้าย: ผู้ที่ได้รับแจ้งว่าอยู่อันดับต่ำสุด เพิ่มความพยายามขึ้น 13%
• กลุ่มกลางตาราง: ผู้ที่ติดอยู่ตรงกลาง กลับลดความพยายามลงมากกว่า 10%

นักวิจัยเรียกรูปแบบนี้ว่า “first-place loving” (รักในความเป็นที่หนึ่ง) และ “last-place loathing” (เกลียดการเป็นที่สุดท้าย) ซึ่งแสดงให้เห็นว่าความพยายามจะพุ่งสูงขึ้นที่สองขั้วสุด และลดลงตรงกลาง รูปแบบนี้ยังคงปรากฏให้เห็นไม่ว่าจะต่างกันที่เพศ อายุ ประเทศเกิด หรือสาขาวิชา และไม่ว่าการจัดอันดับจะเป็นส่วนตัวหรือสาธารณะก็ตาม ซึ่งแสดงให้เห็นว่านี่คือปรากฏการณ์ทางจิตวิทยาของมนุษย์ที่ค่อนข้างเป็นสากล

ผลกระทบต่อองค์กรและการจัดการทีม

ในยุคที่ระบบการจัดอันดับและลีดเดอร์บอร์ดมีอยู่ทุกหนแห่ง ตั้งแต่แอปฟิตเนสไปจนถึงทีมขาย หรือแม้แต่การให้คะแนนคนขับรถ สิ่งเหล่านี้ล้วนให้ข้อมูลย้อนกลับเรื่องอันดับ และข้อมูลนี้ส่งผลกระทบแตกต่างกันไปขึ้นอยู่กับว่าแต่ละคนอยู่ในตำแหน่งใดในตารางคะแนน

สำหรับผู้บริหารที่เผยแพร่การจัดอันดับโดยคาดหวังว่าจะกระตุ้นทุกคนได้เท่าเทียมกัน อาจกำลังได้รับผลตรงกันข้ามจากกลุ่มพนักงานระดับกลาง ซึ่งเป็นกลุ่มหลักที่ทำงานได้อย่างน่าเชื่อถือและมั่นคง แต่ไม่ใช่กลุ่มที่เสี่ยงต่อการถูกไล่ออก หรือมีโอกาสได้รับรางวัลสูงสุด พวกเขาอาจหมดใจหรือถอดถอนความพยายามเมื่อเห็นว่าตัวเองติดอยู่ตรงกลาง

ดังนั้น งานวิจัยนี้จึงส่งข้อความที่ชัดเจนสำหรับทุกคนที่ออกแบบระบบการให้ข้อมูลย้อนกลับว่า อันดับไม่ใช่แค่ตัวเลข แต่มันคือสัญญาณที่กำหนดว่าผู้คนจะพยายามมากแค่ไหน และสัญญาณนั้นจะกระทบแต่ละคนไม่เหมือนกัน:

• เน้นการให้ฟีดแบ็กที่สองขั้ว: การให้รางวัล “พนักงานดีเด่นประจำเดือน” และการโค้ชชิ่งแบบเจาะจงสำหรับผู้ที่ผลงานต่ำสุด มักจะสร้างแรงจูงใจที่แท้จริงได้
• ระวังการจัดอันดับรวม: การจัดอันดับแบบภาพรวมที่บังคับให้ทุกคนอยู่ในลำดับเดียวกัน อาจบั่นทอนขวัญกำลังใจของกลุ่มคนที่ทำงานอย่างสม่ำเสมอ ซึ่งเป็นกำลังสำคัญขององค์กร
• แบ่งกลุ่มเปรียบเทียบให้เล็กลง: การจัดโครงสร้างทีมให้เป็นกลุ่มย่อยๆ สามารถช่วยให้ผู้คนมีโอกาสได้ขึ้นเป็นอันดับต้นๆ มากขึ้น และกระตุ้นพลังแห่งการเป็นที่หนึ่งให้แพร่หลายขึ้น
• ใช้ความระมัดระวังกับกลุ่มกลาง: การให้ข้อมูลอันดับโดยละเอียดกับพนักงานที่มีผลงานปานกลางอย่างสม่ำเสมอ อาจก่อให้เกิดผลเสียมากกว่าผลดี โดยเฉพาะอย่างยิ่งในสภาพแวดล้อมที่ต้องการการทำงานเป็นทีมและความร่วมมือ นี่คือกลุ่มคนที่มีแนวโน้มที่จะภักดีต่อองค์กรและทำงานได้อย่างสม่ำเสมอ แต่ก็เป็นกลุ่มที่เสี่ยงที่สุดที่จะหมดใจเมื่อลีดเดอร์บอร์ดบอกว่าพวกเขา “ธรรมดา”

มุมมองจากบรรณาธิการ: ทำไมการเข้าใจ ‘อันดับ’ จึงสำคัญ?

ในฐานะบรรณาธิการ เรามองว่าผลการวิจัยเกี่ยวกับ จิตวิทยาอันดับ นี้มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการบริหารจัดการบุคลากรในยุคปัจจุบัน มันเตือนใจให้ผู้บริหารและผู้นำองค์กรคิดให้รอบคอบมากขึ้นเกี่ยวกับการใช้ระบบการจัดอันดับ ซึ่งหากใช้อย่างไม่เข้าใจธรรมชาติของมนุษย์ อาจส่งผลเสียต่อแรงจูงใจและความผูกพันของพนักงานกลุ่มกลาง ซึ่งมักจะเป็นกำลังสำคัญที่ขับเคลื่อนองค์กรให้ดำเนินไปได้อย่างราบรื่น การให้ฟีดแบ็กที่เฉพาะเจาะจงและสร้างสรรค์ รวมถึงการสร้างสภาพแวดล้อมที่ให้คุณค่ากับการร่วมมือมากกว่าการแข่งขันเดี่ยว อาจเป็นแนวทางที่ยั่งยืนกว่าในการสร้างทีมที่แข็งแกร่งและมีประสิทธิภาพในระยะยาว แทนที่จะพึ่งพาระบบอันดับเพียงอย่างเดียว.

ที่มา: psychologytoday.com

ข่าวที่เกี่ยวข้อง

• สัญญาณไฟรถยนต์ ใช้อย่างไรให้ถูกต้อง และปลอดภัย
• โดนเตารีดนาบ ต้องทำอย่างไร? ปฐมพยาบาลให้ถูกวิธี ลดโอกาสเกิดรอยแผลเป็น
• แจกฟรี 12 เทมเพลตการ์ดแต่งงาน ลายดอกไม้-ใบไม้ แก้ไขเองได้ เลือกโทนสีได้ตามธีมงาน
• รวม 10 ฟอนต์ภาษาไทยสวย ๆ มีให้เลือกหลายสไตล์ พร้อมลิงก์ดาวน์โหลด